Özet
- Türkiye'de KDV oranları 10 Temmuz 2023'ten beri %1, %10 ve %20.
- KDV dahil fiyat = KDV hariç fiyat × (1 + oran).
- Ödenecek KDV = hesaplanan KDV − indirilecek KDV.
- Beyan ve ödeme, dönemi izleyen ayın 28'inde biter.
- Basit usulde vergilendirilen esnafın teslimleri KDV'den istisnadır.
KDV nedir, kim öder?
KDV (katma değer vergisi), mal ve hizmet satışında fiyata eklenen vergidir. Vergiyi son tüketici öder; işletme ise müşteriden tahsil ettiği KDV'yi, kendi alışlarında ödediği KDV'yi düşerek devlete aktarır. Bu yüzden KDV işletmenin geliri değildir: kasaya giren 1.200 TL'nin 200 TL'si satış anından itibaren devletin parasıdır. Kanuni dayanak 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'dur.
| Oran | Nerede uygulanır | Not |
|---|---|---|
| %20 | Genel oran: listelerde sayılmayan bütün mal ve hizmetler | Önceki genel oran %18 idi |
| %10 | Kararın (II) sayılı listesindeki mal ve hizmetler (temel gıdanın bir kısmı dahil) | Önceki oran %8 idi |
| %1 | Kararın (I) sayılı listesindeki mal ve hizmetler | Değişmedi |
Kanun genel oranı %10 olarak yazar ve Cumhurbaşkanı'na oranları değiştirme yetkisi verir (3065 sayılı Kanun md. 28). Bugünkü %1, %10 ve %20 oranları 7 Temmuz 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7346 sayılı Kararla belirlendi. Bir ürünün hangi listeye girdiği ürüne göre değişir; emin olmadığın üründe oranı tedarikçinin faturasından ve mali müşavirinden kontrol et.
KDV nasıl hesaplanır?
KDV her zaman KDV hariç tutar üzerinden hesaplanır. KDV hariç tutara matrah denir. İki yönde hesap gerekir: etikete yazacağın KDV dahil fiyatı bulmak ve kasadan geçen KDV dahil tutarın içindeki vergiyi ayırmak.
KDV dahil fiyat = KDV hariç fiyat × (1 + oran ÷ 100)
%20 için çarpan 1,20; %10 için 1,10; %1 için 1,01
KDV hariç fiyat = KDV dahil fiyat ÷ (1 + oran ÷ 100)
İçindeki KDV = KDV dahil fiyat − KDV hariç fiyat
Örnek
Raftaki iki ürün
- Matkap ucu seti, %20: KDV hariç 850 TL × 1,20 = 1.020 TL; KDV 170 TL
- Makarna kolisi, %10 ise: KDV dahil 660 TL ÷ 1,10 = 600 TL; KDV 60 TL
- Yanlış hesap: 660 TL × %10 = 66 TL (KDV dahil tutarın yüzdesi alınmaz)
KDV dahil tutardan vergi bulunurken oranla çarpılmaz, (1 + oran)'a bölünür.
Hesaplanan, indirilecek ve devreden KDV
Ay içinde sattığın her mal için müşteriden aldığın KDV'ye hesaplanan KDV, tedarikçiye ödediğin KDV'ye indirilecek KDV denir. Kanun, işletmenin alışlarında ödediği KDV'yi satışlarında hesapladığı KDV'den düşmesine izin verir (3065 sayılı Kanun md. 29); bunun şartı alışın faturayla belgelenmesidir. Ay sonunda ikisinin farkı ödenir.
Ödenecek KDV = Hesaplanan KDV − İndirilecek KDV − Önceki aydan devreden KDV
Örnek
Bir nalburun eylül ayı
- KDV hariç satış 240.000 TL, tamamı %20 → hesaplanan KDV 48.000 TL
- KDV hariç alış 170.000 TL, tamamı %20 → indirilecek KDV 34.000 TL
- Kira, elektrik, telefon faturalarındaki KDV → 3.200 TL
- Önceki aydan devreden KDV yok
Ödenecek KDV: 48.000 − 34.000 − 3.200 = 10.800 TL; son gün 28 Ekim 2026.
İndirilecek KDV hesaplanandan büyükse ödeme çıkmaz; fark devreden KDV olarak sonraki aya taşınır. Sezon öncesi büyük alım yapan bir dükkânda bu sık görülür: ekimde alınan malın KDV'si, kasımda ve aralıkta satış yapıldıkça mahsup edilir. Devreden KDV para değildir; nakit planını yaparken ödenecek KDV'yi her ay ayrı satır olarak yaz.
KDV beyannamesi ne zaman verilir, ne zaman ödenir?
Gerçek usulde vergilendirilen işletme KDV'yi aylık beyan eder. GİB'in beyan ve ödeme süreleri listesine göre KDV beyannamesi, vergilendirme dönemini izleyen ayın 28'inci günü saat 23:59'a kadar verilir; tahakkuk eden vergi de aynı gün ödenir. Örneğin eylül 2026 dönemi için son gün 28 Ekim 2026'dır. Son gün hafta sonuna ya da resmî tatile denk gelirse süre bir sonraki iş gününe kayar; güncel tarihleri GİB'in vergi takviminden kontrol et.
Ay biter bitmez belgeleri topla
Satış faturaları, Z raporları, alış faturaları ve gider faturaları ayın ilk haftasında mali müşavirine gitsin.
Fişsiz ve faturasız kalanı ayıkla
Belgesiz alışın KDV'si indirilemez. Eksik faturayı tedarikçiden aynı ay iste.
Ön hesabı kendin yap
Hesaplanan ve indirilecek KDV toplamını programdan al; mali müşavirin hesabıyla karşılaştır.
Ödemeyi nakit planına yaz
28'indeki ödemeyi ayın başında nakit akışı tablosuna çıkış olarak koy.
KDV'yi fiyata ve kasaya yansıtmak
Raftaki fiyat müşterinin ödediği fiyattır ve KDV dahildir. Fiyatı kurarken sırayı bozma: önce KDV hariç maliyet, sonra KDV hariç satış fiyatı, en son KDV. Kâr marjını KDV dahil fiyattan hesaplarsan vergi kâr gibi görünür. Aynı sepette farklı oranlı ürünler varsa her ürünün KDV'si kendi oranıyla hesaplanır; fişte ve faturada oranlar ayrı satırlarda toplanır.
Örnek
Karışık sepet
- Deterjan, %20: KDV dahil 240 TL → KDV hariç 200 TL, KDV 40 TL
- Bebek bezi, %10: KDV dahil 330 TL → KDV hariç 300 TL, KDV 30 TL
- Sepet: KDV dahil 570 TL, KDV hariç 500 TL
Fişte toplam KDV 70 TL görünür: 40 TL'si %20, 30 TL'si %10 oranından.
Kasaya giren paranın bir kısmı ayın 28'inde devlete gidecek. Ödenecek KDV'yi her hafta tahmini olarak ayrı bir hesaba ya da zarfa ayırmak, ay sonundaki sıkışmayı önler. Yukarıdaki nalbur örneğinde bu, haftada yaklaşık 2.700 TL demektir.
Basit usuldeki esnaf KDV öder mi?
Ticari kazancı basit usulde tespit edilen esnafın teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır (3065 sayılı Kanun md. 17/4-a). Bu esnaf satışında KDV hesaplamaz ve KDV beyannamesi vermez; alışta ödediği KDV ise maliyetine girer, indirilemez. Basit usulden gerçek usule geçen esnaf için bu durum değişir: geçtiği tarihten itibaren satışlarında KDV hesaplar ve her ay beyan eder. Geçişin adımlarını basit usulden gerçek usule geçiş rehberinde anlattık.
KDV hesabında sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç |
|---|---|
| KDV dahil tutarın yüzdesini almak | Vergi fazla hesaplanır, fiyat yanlış çıkar |
| Kârı KDV dahil satıştan hesaplamak | Kâr olduğundan yüksek görünür |
| Faturasız alım yapmak | Alışın KDV'si indirilemez, maliyet artar |
| Ürün kartında eski oranı (%18, %8) bırakmak | Fatura ve beyan hatalı olur |
| Ödenecek KDV'yi kasada ayırmamak | 28'inde nakit sıkışır |
KDV'yi programda izlemek
Sağlam Defter'de her ürünün KDV oranı ürün kartında tutulur; satış ve alış kaydedildikçe hesaplanan ve indirilecek KDV ayrı ayrı toplanır ve ay sonunda mali müşavirin kayıtları salt okunur portaldan kendisi alır. Fiyatı KDV hariç maliyetten nasıl kuracağını satış fiyatı rehberinde anlattık.
Resmî kaynaklar
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, md. 17, 28, 29, 39, 41(yeni sekmede açılır)
- 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 7 Temmuz 2023, sayı 32241)(yeni sekmede açılır)
- GİB, Beyanname verme ve ödeme süreleri(yeni sekmede açılır)
- GİB, Vergi takvimi(yeni sekmede açılır)
Bu sayfa genel bilgi verir; vergi ve muhasebe kararların için mali müşavirine danış. Oran ve eşikler değişebilir, güncel hâlini resmî kaynaktan kontrol et.
