Özet
- 2026 hadleri: alış 1.200.000 TL, satış 1.900.000 TL, hizmet 600.000 TL.
- Kira sınırı 2026: büyükşehirde yıllık 99.000 TL, diğer yerlerde 60.000 TL.
- 10380 sayılı Karar büyükşehirde bazı işleri 1 Ocak 2026'dan itibaren gerçek usule aldı.
- Gerçek usulde KDV, geçici vergi ve işletme hesabı defteri başlar.
- e-Arşiv fatura için işletme hesabındaki esnafın son tarihi 1 Ocak 2027.
Basit usulden kimler çıkar?
Basit usul, küçük esnafın kazancını defter tutmadan, alış ve satış belgeleriyle tespit eden vergilendirme yöntemidir. Bu usulde kalmak için Gelir Vergisi Kanunu'nun 47. ve 48. maddelerindeki şartları sağlamak gerekir; şartlardan biri bozulduğunda esnaf gerçek usule geçer. GİB'in 2026 için ilan ettiği tutarlar şöyledir:
| Şart | 2026 tutarı |
|---|---|
| Yıllık işyeri kira bedeli (büyükşehir belediye sınırları içinde) | 99.000 TL |
| Yıllık işyeri kira bedeli (diğer yerlerde) | 60.000 TL |
| Alım satım işinde yıllık alış | 1.200.000 TL |
| Alım satım işinde yıllık satış | 1.900.000 TL |
| Hizmet işinde yıllık hasılat | 600.000 TL |
| Alım satımla birlikte hizmet yapanlarda ölçü | 1.200.000 TL |
Örnek
Bir bakkalın hesabı
- 2025 yılı alışları: 1.350.000 TL
- 2026 alış haddi: 1.200.000 TL
- Had aşıldı → basit usulün özel şartı bozuldu
Bu bakkal gerçek usule geçer; geçiş tarihini ve defter türünü mali müşavirinle netleştirir.
Hadlerin hangi yılın rakamıyla karşılaştırılacağı ve geçişin hangi tarihte başlayacağı kanunda ayrıca düzenlenir; tek bir yılın aşımı her durumda aynı sonucu doğurmaz. Rakamlarını yıl kapanmadan mali müşavirine göster.
Büyükşehir kararı: 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
9 Eylül 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33012) yayımlanan 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler hariç, belirli faaliyetleri 1 Ocak 2026'dan itibaren basit usulün dışına aldı. Kararın ilk hâlinde sayılan faaliyetler: her türlü emtia imalatı, emtia alım satımı (işyeri açmadan gezici ya da pazarda yapılan perakende satış hariç), inşaatla ilgili işler, motorlu taşıtların bakım ve onarımı, lokanta ve benzeri işletmeler, eğlence ve dinlenme yerleri ile şehir içi yolcu taşımacılığı.
Gerçek usulde neler değişir?
| Konu | Basit usul | Gerçek usul |
|---|---|---|
| Defter | Defter tutulmaz, belgeler saklanır | İşletme hesabı defteri ya da bilanço esası (VUK md. 177'deki sınırlara göre) |
| KDV | Satışlar KDV'den istisna, beyanname yok | Satışta KDV hesaplanır, her ay beyan edilir |
| Gelir vergisi | Kazanç istisnası (GVK mükerrer 20/B) | Kazanç vergiye tabi, yıllık beyan |
| Geçici vergi | Yok | Üç aylık dönemler hâlinde |
| e-Arşiv fatura | 3.000 TL üstü e-Arşiv; 1.1.2027'den itibaren hepsi | İşletme hesabında aynı; bilanço esasında 2026'dan itibaren hepsi |
| Mali müşavir | Çoğu zaman yıllık hizmet | Aylık düzenli hizmet |
En büyük fark KDV'dedir. Basit usulde alışta ödediğin KDV maliyetine girerdi; gerçek usulde satışta hesapladığın KDV'den bu tutarı düşersin ve farkı ödersin. Fiyatlarını yeniden kurarken KDV hariç maliyetten başla; hesap yolunu KDV nasıl hesaplanır rehberinde anlattık.
Geçişte adım adım yapılacaklar
Geçiş tarihini netleştir
Hangi gerekçeyle ve hangi tarihten itibaren gerçek usule geçtiğini mali müşavirinden yazılı olarak öğren.
Dükkândaki malı say
Geçiş günü itibarıyla raftaki ve depodaki malı adet ve alış fiyatıyla listele. Bu liste dönem başı stokundur; yöntemi stok sayımı rehberinde anlattık.
Defteri aç
Mali müşavirin işletme hesabı defterini (ya da sınırları aşıyorsan bilanço esasındaki defterleri) açar. Gelir ve gider belgelerini bundan sonra her ay düzenli verirsin.
Fatura ve fiş düzenini kur
Yazar kasa (ÖKC) fişini ve faturayı satış anında kes; e-Arşiv tarihlerine göre faturalarını elektronik kesmeye hazırlan.
KDV'yi ayrı kasada tut
Her ay hesaplanan KDV'nin indirilecek KDV'yi aşan kısmı 28'inde ödenir; bu parayı satıştan ayır.
Vergi takvimini yaz
KDV (her ay 28'i), geçici vergi (üç ayda bir) ve yıllık gelir vergisi tarihlerini nakit planına çıkış olarak ekle.
Örnek: gerçek usuldeki ilk ay
Örnek
Bir oto tamircisinin ocak ayı
- KDV hariç hizmet ve parça satışı: 180.000 TL → %20 hesaplanan KDV 36.000 TL
- KDV hariç parça alışı: 95.000 TL → indirilecek KDV 19.000 TL
- Kira, elektrik faturalarındaki KDV: 2.400 TL
Ödenecek KDV: 36.000 − 19.000 − 2.400 = 14.600 TL; ocak dönemi için son gün 28 Şubat.
Bu tutar basit usulde hiç ödenmeyen bir paraydı. Geçişin ilk aylarında esnafın en sık yaşadığı sorun nakittir: KDV ödemesi ayın sonunda gelir ama satışın bir kısmı veresiye beklemektedir. Bu yüzden ilk üç ay KDV ve geçici vergi ödemelerini nakit planına ayrı satır olarak yaz ve veresiye limitlerini gözden geçir.
Fiyatlarını yeniden kurmak
Basit usulde satışında KDV yoktu ve alışta ödediğin KDV maliyetine giriyordu. Gerçek usulde alıştaki KDV maliyetten çıkar ama raftaki fiyatın içinde artık devlete ödenecek bir KDV vardır. Raf fiyatını değiştirmezsen elinde kalan para azalır.
Örnek
Aynı ürün, iki usul
- Basit usul: alış 100 TL + %20 KDV = 120 TL maliyet; raf fiyatı 150 TL → kalan 30 TL
- Gerçek usul: alış maliyeti 100 TL (20 TL KDV indirilir); raf fiyatı yine 150 TL
- 150 TL'nin içindeki KDV: 150 ÷ 1,20 = 125 TL KDV hariç fiyat, 25 TL KDV
- Kalan: 125 − 100 = 25 TL
Raf fiyatı aynı kalırsa ürün başına kazanç 30 TL'den 25 TL'ye düşer; eski kazancı korumak için raf fiyatı 156 TL olmalı.
Bütün ürünlere aynı zammı yapmak zorunda değilsin; müşterinin fiyatını bildiği ürünlerde düşük, diğerlerinde daha yüksek marjla dengeleyebilirsin. Yöntemi satış fiyatı rehberinde, hesabı kâr marjı aracında bulabilirsin.
Mali müşavire her ay ne verilir?
- Kestiğin bütün faturalar ve günlük Z raporları.
- Aldığın bütün faturalar: mal, kira, elektrik, su, telefon, yakıt.
- Banka hesap hareketleri ve POS gün sonu dökümleri.
- Çalışan varsa giriş-çıkış ve maaş bilgileri.
- Ay içinde aldığın ya da sattığın demirbaş (kasa, raf, araç) belgeleri.
Bu belgelerin hepsi 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 253. maddesine göre ilgili yılı izleyen yıldan başlayarak beş yıl saklanır.
Geçişte sık yapılan hatalar
| Hata | Sonuç | Önlem |
|---|---|---|
| Raf fiyatını eski hâliyle bırakmak | KDV kazançtan ödenir, marj düşer | Fiyatı KDV hariç maliyetten yeniden kur |
| Faturasız mal almaya devam etmek | Alışın KDV'si indirilemez, gider yazılamaz | Her alışta fatura iste |
| Dönem başı sayımı atlamak | Yıl sonunda kâr yanlış hesaplanır | Geçiş günü malı say ve listeyi mali müşavire ver |
| KDV parasını kasada bırakmak | 28'inde ödeme için nakit kalmaz | Ödenecek KDV'yi her hafta ayır |
| Belgeleri ay sonunda toplamak | Eksik belge beyanı geciktirir | Belgeleri her hafta mali müşavire ilet |
Geçişi programla kolaylaştırmak
Gerçek usulde aynı satış üç yere yazılır: kasaya, stoğa ve KDV toplamına. Sağlam Defter'de satış fişi bir kez girilir; stok düşer, kasa artar, KDV ayrı toplanır, e-Arşiv fatura aynı kayıttan kesilir ve mali müşavirin kayıtları salt okunur portaldan kendisi alır. Program seçerken nelere bakacağını ön muhasebe programı seçme rehberinde anlattık.
Resmî kaynaklar
- GİB, Basit usule tabi olmaya ilişkin had ve tutarlar (2026)(yeni sekmede açılır)
- 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 9 Eylül 2025, sayı 33012)(yeni sekmede açılır)
- 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 11 Aralık 2025, sayı 33104)(yeni sekmede açılır)
- 589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (RG 31.12.2025, sayı 33124)(yeni sekmede açılır)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, md. 17/4-a (basit usul istisnası)(yeni sekmede açılır)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, md. 177 ve 253(yeni sekmede açılır)
Bu sayfa genel bilgi verir; vergi ve muhasebe kararların için mali müşavirine danış. Oran ve eşikler değişebilir, güncel hâlini resmî kaynaktan kontrol et.
