Hazırlayan: Sağlam Defter ekibiSon güncelleme:
Formül, kısaca
Başabaş noktası, sabit giderlerin satışlardan kalan katkı payıyla tam karşılandığı satış miktarıdır: adet = sabit gider ÷ (satış fiyatı − birim değişken maliyet). Aylık 60.000 TL sabit gideri olan, ürünü 150 TL'ye satıp 90 TL'ye mal eden işletme ayda 1.000 adet satınca başa baş gelir; ciro 150.000 TL'dir.
Başabaş noktası nasıl hesaplanır?
Katkı payı = Satış fiyatı − Birim değişken maliyet
Adet = (Sabit gider + Hedef kâr) ÷ Katkı payı
Ciro = (Sabit gider + Hedef kâr) ÷ (Katkı payı ÷ Satış fiyatı)
Hedef kârı 0 bırakırsan başabaş adedini ve cirosunu bulursun.
Örnek
Örnek: mahalle kafesi
- Aylık sabit gider: kira 25.000 + maaş 30.000 + fatura 5.000 = 60.000 TL
- Ortalama fiş 150 TL, fişin malzeme maliyeti 90 TL → katkı payı 60 TL
- 60.000 ÷ 60 = 1.000 fiş / ay · 26 iş gününde günde 39 fiş
Ayda 1.000 fişten sonra her fişin 60 TL'lik katkı payı kâr olarak kalır.
Sonuç neyi söyler?
- Günlük satış hedefi gerçekçi değilse fiyatı, maliyeti ya da sabit gideri yeniden düşün.
- Katkı payı oranı düşükse küçük bir maliyet artışı başabaşı hızla yukarı iter; alış fiyatını kâr marjı ile birlikte izle.
- Yeni şube ya da yeni personel kararından önce ek sabit gideri hesaba ekleyip farkı gör.
